Okulary do zaćmienia ISO 12312-2: jak sprawdzić parę na 2027

Aktualizacja: 16 października 2026 · 6 min czytania

Bezpieczne okulary do obserwacji zaćmienia spełniają międzynarodową normę ISO 12312-2, która określa, ile światła widzialnego, ultrafioletowego i podczerwonego może przepuścić filtr do bezpośredniej obserwacji Słońca. Sam napis na opakowaniu nie dowodzi zgodności z normą: kupuj od producenta, który wykazał, że jego wyroby ją spełniają, albo od autoryzowanych sprzedawców tego producenta, i oglądaj każdą parę przed użyciem. Okulary do zaćmienia są tylko dla oczu; lornetki, teleskopy i aparaty potrzebują własnego filtra słonecznego z przodu.

Będą ci potrzebne w każdej fazie częściowej zaćmienia 2 sierpnia 2027. Na południu Hiszpanii oznacza to większość przedpołudnia, z wyjątkiem fazy całkowitej trwającej kilka minut. Poza pasem, na przykład w Madrycie, nosisz je przez całe zaćmienie. Kiedy wolno je zdjąć, wyjaśnia poradnik o bezpiecznej obserwacji.

Czego dotyczy norma ISO 12312-2?

Pełny tytuł normy ISO 12312-2 to Filters for direct observation of the Sun (filtry do bezpośredniej obserwacji Słońca). Przyjęto ją w 2015 roku, potwierdzono w 2020 i zastąpiła starsze normy krajowe. W Europie obowiązuje jako EN ISO 12312-2:2015. Według Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego (AAS), które uważnie śledzi tę normę, obejmuje ona:

Przepuszczalność światła. Filtr musi osłabiać widzialne światło słoneczne do zakresu odpowiadającego filtrom spawalniczym o stopniu zaciemnienia od 12 do 15. Przepuszczalność ultrafioletu nie może być wyższa niż przepuszczalność światła widzialnego, a przepuszczalność podczerwieni też jest ograniczona. Nie widzisz UV ani podczerwieni, więc nie ocenisz tych limitów na oko.
Jakość filtra. Filtr nie może mieć wad, takich jak pęcherzyki, rysy czy wżery, które mogłyby pogorszyć widzenie.
Mocowanie. Filtr musi być pewnie osadzony i zakrywać oba oczy, a oprawka musi pasować do twarzy dorosłego i nie mieć ostrych krawędzi.
Oznakowanie. Na produkcie musi być nazwa i adres producenta, instrukcja użycia, ostrzeżenie przed trwałym uszkodzeniem oczu, przypomnienie, by wyrzucić uszkodzone filtry, oraz wskazówki dotyczące przechowywania i czyszczenia.

Norma dotyczy okularów i ręcznych przeglądarek bez powiększenia. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne podlegają normie ISO 12312-1, a filtry do aparatów, lornetek czy teleskopów są poza jej zakresem.

ISO tworzy normy, ale nie certyfikuje produktów; zgodność badają niezależne akredytowane laboratoria. AAS zwraca uwagę, że produktów nie powinno się opisywać jako certyfikowanych przez ISO ani oznaczać logo ISO, więc jedno i drugie to sygnał ostrzegawczy.

Jak sprawdzić parę okularów?

Kto je wyprodukował

Najpewniejsze sprawdzenie odbywa się przed zakupem. AAS prowadzi listę dostawców bezpiecznych przeglądarek i filtrów słonecznych: producentów, których członkowie zespołu AAS znają z doświadczenia albo którzy wykazali przed AAS, że ich wyroby spełniają ISO 12312-2. AAS nie weryfikuje już pośredników i sklepów, więc kupuj bezpośrednio od producenta z listy albo od sprzedawcy, którego ten producent wskazuje jako autoryzowanego.

W przypadku Europy AAS odsyła do osobnej listy prowadzonej przez hiszpańskich wolontariuszy, Eclipse Seguro. Sprawdzają oni dokumenty, nie testują okularów: raport z badań akredytowanego laboratorium w UE, oznaczenia produktu wskazujące producenta, znak CE i numer modelu zgodny z certyfikatem, a w przypadku producentów spoza UE także upoważnionego przedstawiciela w Unii. Strona zaznacza, że jej weryfikacja jest nieoficjalna, a lista niepełna. AAS jej nie nadzoruje.

Co powinno być na oznaczeniu

Na okularach sprzedawanych w UE szukaj:

oznaczenia EN ISO 12312-2 (lub ISO 12312-2:2015);
znaku CE;
nazwy i adresu producenta;
instrukcji i ostrzeżeń, w tym polecenia, by wyrzucić okulary w razie uszkodzenia.

Parę, której brakuje którejkolwiek z tych rzeczy, odrzuć. Poprawne oznaczenie samo w sobie niczego jednak nie dowodzi: fałszerze drukują ten sam tekst, a niektórzy umieszczają na swoich wyrobach nazwę renomowanego producenta.

Oględziny

Przed każdym użyciem unieś okulary pod światło i obejrzyj oba filtry. Wyrzuć je, jeśli filtr jest porysowany, przedziurawiony, rozdarty albo odkleja się od oprawki.

Test wzrokowy

AAS opisuje prosty test. Nie mierzy on UV ani podczerwieni, więc nie dowodzi, że para jest bezpieczna, ale wyłapuje wiele podróbek:

W pomieszczeniu załóż okulary i rozejrzyj się. Nie powinno być widać nic poza bardzo jasnymi źródłami światła, i to przygaszonymi. Jeśli rozróżniasz meble albo obrazy na ścianie, okulary są za jasne.
Na zewnątrz w słoneczny dzień jedyne, co powinno być widać, to słabe odbicie Słońca od błyszczącej powierzchni.
Spójrz na Słońce przez mniej niż sekundę. Powinno wyglądać jak okrągła tarcza o ostrych krawędziach, przyjemnie jasna, na czarnym tle. W zależności od filtra może być biała, niebieskawa, żółta lub pomarańczowa.

Według AAS para, która przejdzie test, jest prawdopodobnie bezpieczna, ale tylko jeśli pochodzi też z wiarygodnego źródła.

Skąd biorą się podróbki?

Podróbki trafiają do kupujących kanałami, w których nikt nie sprawdza producenta. AAS odradza kupowanie z ogłoszeń na platformach sprzedażowych, z reklam internetowych, z wyników wyszukiwania i w sklepach, które próbują zarobić na zaćmieniu, nie znając produktów. Kupuj od producenta z listy albo od jednego ze wskazanych przez niego sprzedawców.

Okulary od znajomych albo rozdawane przez muzea, planetaria i centra nauki zwykle są w porządku, jeśli da się ustalić, że pochodzą od producenta z listy.

Cena niczego nie przesądza: tania para może być oryginalna, a droga podrobiona. Oceniaj po źródle.

Czy okulary do zaćmienia można przechowywać i użyć ponownie?

Według AAS przeglądarki można używać wielokrotnie, jeśli pochodzą od producenta, którego wyrób przebadało akredytowane laboratorium, są nieuszkodzone i mają mniej niż dziesięć lat. Starsze nadrukowane ostrzeżenia, by patrzeć najwyżej trzy minuty naraz albo wyrzucić okulary po trzech latach, nie dotyczą już przeglądarek zgodnych z normą. Okulary kupione na wcześniejsze zaćmienie z pewnego źródła mogą posłużyć znowu w 2027 roku, jeśli są w idealnym stanie.

Żeby nadawały się do użytku:

przechowuj je w temperaturze pokojowej, w etui, futerale albo czystej, suchej kopercie;
czyść je tylko ściereczką z mikrofibry, miękką szmatką lub chusteczką;
chroń kartonowe oprawki przed wilgocią, bo mokry karton pęcznieje i może odejść od filtrów;
oglądaj je ponownie przed każdym użyciem.

Okulary czy filtry do lornetek, teleskopów i aparatów?

Nigdy nie używaj okularów do zaćmienia z lornetką, teleskopem ani aparatem. NASA i AAS ostrzegają, że optyka skupia światło słoneczne, które może przepalić okulary i natychmiast uszkodzić oko. ESA dodaje, że okulary do zaćmienia trzymane za optyką nie działają.
Przyrządy potrzebują filtra słonecznego zamocowanego z przodu, przed obiektywem lub tubusem teleskopu, na tyle pewnie, żeby nie spadł. Z takim filtrem nie potrzebujesz okularów do zaćmienia, żeby patrzeć przez przyrząd.
Filtry wkręcane w okular teleskopu są niebezpieczne. AAS radzi je wyrzucić.
Szukacze na teleskopie też trzeba zasłonić, zdjąć albo wyposażyć w filtr.

Filtry przednie występują w wersji szklanej z napyloną warstwą metalu, z aluminizowanej folii poliestrowej i z czarnego polimeru. AAS uznaje wszystkie trzy za skuteczne; różnią się trwałością, ceną i kolorem obrazu. W pasie całkowitego zaćmienia wybierz filtr, który szybko zdejmiesz i założysz z powrotem, bo bez filtra przyrządu używa się tylko w fazie całkowitej. Przyrządy z wbudowanym, niezdejmowalnym filtrem słonecznym nadają się do faz częściowych, ale nie pokażą fazy całkowitej.

Lista dostawców AAS obejmuje też filtry do optyki i smartfonów. O aparatach piszemy w przewodniku jak fotografować zaćmienie Słońca.

Ile par potrzebujesz?

Jedną parę na osobę, noszoną przez całą fazę częściową. Gdy ludzie się wymieniają, ktoś czekający na swoją kolej ma pokusę, żeby spojrzeć bez ochrony.
Jedną lub dwie zapasowe na grupę, bo kartonowe okulary łatwo zgiąć, usiąść na nich albo stracić na wietrze.
Dzieci potrzebują okularów, które się nie zsuwają, i zawsze, gdy ich używają, muszą być pod opieką dorosłych. Norma określa rozmiar oprawek dla twarzy dorosłych, więc sprawdź dopasowanie.
Jeśli nosisz okulary korekcyjne, nie zdejmuj ich i załóż okulary do zaćmienia na nie.

Kup je wcześnie, żeby w ostatnich dniach nie wybierać między brakiem okularów a okularami od nieznanego sprzedawcy.

Krótka lista kontrolna

Producent z listy AAS albo jego autoryzowany sprzedawca; w Europie sprawdź też Eclipse Seguro.
EN ISO 12312-2 i CE na produkcie, z nadrukowaną nazwą i adresem producenta.
Bez rys, dziurek i luźnych filtrów.
W pomieszczeniu prawie nic nie widać; Słońce wygląda jak ostra, przyjemnie jasna tarcza.
Nigdy w połączeniu z lornetką, teleskopem ani aparatem.

Potem zaplanuj, gdzie będziesz: faza całkowita trwa 2 min 55 s w Kadyksie, 4 min 28 s w Algeciras i 1 min 53 s w Maladze. Zajrzyj na mapę i do przewodnika gdzie oglądać zaćmienie w Hiszpanii.